Άλλαξε τη διατροφή σου και θα ζήσεις έως και 3 χρόνια παραπάνω

Είναι αποδεδειγμένο ότι η υιοθέτηση καλών διατροφικών συνηθειών σχετίζεται με μειωμένο κίνδυνο καρκίνου και καρδιαγγειακών νόσων. Ωστόσο μέχρι πρόσφατα ήταν άγνωστο ποιο είναι το κέρδος σε χρόνια ζωής και αν η καλή διατροφή μπορεί να βελτιώσει το προσδόκιμο ζωής ανεξάρτητα από τη γενετική προδιάθεση. Μια νέα μεγάλη μελέτη που δημοσιεύεται στο Science Advances, απαντάει και στα δύο ερωτήματα.

Πώς διεξήχθη η μελέτη

Οι ερευνητές χρησιμοποίησαν δεδομένα από την βάση UK Biobank, μία από τις μεγαλύτερες βάσεις ιατρικών δεδομένων παγκοσμίως και εξέτασαν 103.649 ανθρώπους με μέση ηλικία 58 ετών. Το 56% ήταν γυναίκες και κανείς δεν είχε καρδιοπάθεια ή καρκίνο στην αρχή της παρακολούθησης. Οι συμμετέχοντες συμπλήρωσαν ερωτηματολόγια που κατέγραφαν τις διατροφικές τους συνήθειες και πόσο καλά ακολουθούσαν πέντε γνωστά πρότυπα υγιεινής διατροφής.

Τα πρότυπα που εξετάστηκαν ήταν το Alternate Healthy Eating Index (AHEI), Alternate Mediterranean Diet (AMED), το Healthful Plant-Based Diet Index (hPDI), το DASH diet (designed to reduce high blood pressure), Diabetes Risk Reduction Diet (DRRD). Αυτές οι δίαιτες δίνουν βάση στα φρούτα και τα λαχανικά, τα δημητριακά ολικής άλεσης, τους καρπούς και τα όσπρια, τα υγιεινά λιπαρά και τον περιορισμό αναψυκτικών με ζάχαρη και επεξεργασμένων τροφών. Οι ερευνητές παρακολούθησαν κάθε συμμετέχοντα για περίπου 10,6 χρόνια και κατέγραψαν θανάτους από οποιαδήποτε αιτία. 

Παράλληλα, για να διαπιστωθεί η επίδραση των γονιδίων, ανέλυσαν το DNA και υπολόγισαν έναν δείκτη (polygenic risk score - PRS) βασισμένο σε 19 γενετικές παραλλαγές που συνδέονται με το προσδόκιμο ζωής. Αυτό δείχνει κατά πόσο κάποιοι άνθρωποι είχαν προδιάθεση για μακροζωία.

Τι έδειξαν τα αποτελέσματα

Κατά τη διάρκεια της μελέτης και του follow up πέθαναν 4.314 άνθρωποι. Όσοι βρίσκονταν στο υψηλότερο 20% της δίαιτας είχαν 18-24% λιγότερη πιθανότητα να πεθάνουν από όσους βρίσκονταν στο χαμηλότερο 20%. Με απλά λόγια, όσο καλύτερη ήταν η δίαιτα τόσο μικρότερος ήταν ο κίνδυνος πρόωρου θανάτου. 

Για να μελετήσουν καλύτερα την επίδραση της δίαιτας, οι ερευνητές μελέτησαν το προσδόκιμο ζωής στα 45 χρόνια. Οι άντρες που είχαν την καλύτερη δυνατή δίαιτα κέρδισαν 1,9 έως 3 χρόνια επιπλέον ζωής σε σχέση με αυτούς που είχαν τη χειρότερη δίαιτα. Τα ίδια νούμερα για τις γυναίκες ήταν 1,5 έως 2.3 χρόνια. Στους άντρες τα μεγαλύτερα οφέλη είδαν όσοι ακολουθούσαν τη δίαιτα DRRD, ενώ στις γυναίκες αυτές που ακολουθούσαν τη μεσογειακή.

Ποια ήταν η επίδραση των γονιδίων

Όσοι είχαν γονίδια που ευνοούσαν τη μακροζωία είχαν κατά 15% χαμηλότερο κίνδυνο θανάτου και 1,4 έως 1,7 επιπλέον χρόνια ζωής. Περαιτέρω φάνηκε από τα αποτελέσματα ότι δεν υπήρχε συσχέτιση μεταξύ δίαιτας και γονιδίων, οπότε ακόμα και αν δεν είχε κάποιος «καλά» γονίδια η δίαιτα βελτίωσε προσδόκιμο ζωής. 

Πώς ερμηνεύονται τα αποτελέσματα

Οι ερευνητές κατέληξαν στο να προτείνουν διάφορους πιθανούς μηχανισμούς όπως καλύτερη ρύθμιση του σακχάρου, της υγείας του εντέρου και της φλεγμονής λόγω υψηλής πρόσληψης διατροφικών ινών, βελτίωση της ευαισθησίας στην ινσουλίνη και μείωση της συσσώρευσης λίπους στο ήπαρ λόγω μείωσης της ζάχαρης και  μείωση της φλεγμονής.

Αν και η έρευνα ήταν βασισμένη σε ερωτηματολόγια τα οποία θεωρούνται ανακριβή και οι περισσότεροι συμμετέχοντες ήταν Ευρωπαίοι, οι ερευνητές –χωρίς να αποδεικνύεται αιτιώδης σχέση– θεωρούν ότι η καλή διατροφή όντως συμβάλλει σε μερικά επιπλέον χρόνια ζωής. Παράλληλα τονίζουν ότι τα γονίδια παίζουν τον ρόλο τους, αλλά ο τρόπος ζωής και ειδικά η διατροφή είναι πιο καθοριστική.